ΑΝΤΙΦΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΝΕΟΚΥΝΙΣΜΟΣ
η απονοηματοποίηση της πραγματικότητας
"Και μιλάς σαν προδότης - μετά απο ανηλεή βασανισμό".
thomas ligotti
Για τη συγκάλυψη της λεηλασίας στην περιοχή
του κεραμεικού, με άλλοθι την τέχνη και με παραπέτασμα καπνού την
καταστασιακή ορολογία, έχουν ήδη ειπωθεί αρκετά. Το ρημαπ και ο υποτελής
συνεργάτης του, μπιενάλλε, παίζουν τον τλευταίο μήνα το ρόλο του καλού
και κακού μπάτσου. Αυτό που κάνει την όλη ξεφτίλα ακόμα πιο ανατριχιαστική
είναι ότι οι αξιόλογες κριτικές δεν έλειψαν: αντίθετα εκφράστηκαν
και κυκλοφόρησαν ευρέως. Με μόνη λεπτομέρεια ότι ήταν όλες γραμμένες
απο συμμετέχοντες στην όλη φάση.
Η αισθητική παρέμβαση των ηρέηζερς και η πασπαλισμένη με λεηλατημένη
επαναστατικότητα μπουρδολογία του κενού (εγκεφάλου) δικτύου (αμφότεροι
συμμετέχοντες στο τιστρόυ άθενς) ακολουθήθηκαν απο την μακροσκελή
-και πολύ καλή σε σημεία- ανάλυση-καταγγελία του φουτούρα (απο τις
εκδόσεις του κυκλοφορεί ο κατάλογος ντιστρόυ άθενς). Είχε προηγηθεί
η καταγγελία της νομαδικής αρχιτεκτονικής για τις αθλιότητες της ανάπτυξης
στον κεραμεικό (οι της νομαδικής ήταν βέβαια απο τους πρώτους που
έσπευσαν να ανοίξουν γκαλλερί στην εν λόγω περιοχή). Η κραυγαλέα αντίφαση
της συμμετοχής και ταυτόχρονης σκληρής κριτικής σε ένα δρώμενο δεν
έδειξε να απασχολεί κανέναν τους.
Θα μπορούσε να υποστηρίξει κανείς βέβαια ότι η εξήγηση είναι απλή:
καθώς το όλο σχέδιο με την ανατρεπτική τέχνη να πηγαίνει χερι χέρι
με τις μπουλντόζες άρχισε να αποκαλύπτεται κάποιοι φοβήθηκαν (είναι
και αυτός ο μύθος της τυφλής βίας του επαναστατικού υποκειμένου της
αθήνας άλλωστε) και είπαν να κάνουν κι αυτοί μια καταγγελία για να
είναι στην κριτική επιτροπή και όχι στο κοινό σε ένα πιθανό διαγωνισμό
καρπαζιάς. Αναμφίβολλα αυτό ενδέχεται να έχει δόσεις αλήθειας σε κάποιους
απο τους εμπλεκόμενους, αλλά δεν αρκεί για να εξηγήσει τη γενικότερη
απονοηματοδότηση της αντίφασης που είναι παρούσα παγκοσμίως.
Το θέαμα λειτουργεί με τη λογική πολυκαταστήματος ή σύγχρονου συμπλέγματος
κατοικιών. ακριβώς όπως στο the mall π.χ. μπορεί κάποιος να βρει βιβλία,
να δει σινεμά, να ψωνίσει διάφορα προιόντα και να πιει κ ένα ποτό,
έτσι και οι σύγχρονοι θεαματικοί θεσμοί φροντίζουν να περιλαμβάνουν
και την αντιπολίτευση στην κυρίαρχη ιδέα τους -την πλήρη λεηλάτηση
και πραγμοποίηση του ζωικού πεδίου με διάφορες παραλλαγές- στις αισθητικές
προτάσεις τους. Και δε χρειάζονται καν να το κάνουν οι ίδιοι: αφού
υπάρχουν τόσο πρόθυμοι -και διαβασμένοι- δούλοι, σαν το φουτούρα,
ή τους diy καλλιτέχνες -διακοπή για εμετό- του ΔΕΣΤΕ και τόσο ικανοί
γραφίστες σαν τους ηρέηζερς.
Και σ'ότι αφορά τους δούλους; Σ'αυτούς η καταγγελία προσφέρει την
ψευδαίθηση της απενεχοποίησης, τόσο απο εξωτερική όσο και απο εσωτερική
κριτική. Καταγγέλοντας τη φαυλότητα του θεσμού που συμμετέχεις αναιρείς
-σε ένα ανατριχιαστικό μαγικό τρυκ του αντεστραμμένου κόσμου του θεάματος-
τη φαυλότητα της συμμετοχής σου. Ετσι η αντίφαση απο στοιχείο προβληματισμού
γίνεται ένδειξη δημιουργικότητας και προοδευτικότητας. Όσοι επιμένουν
να την επισημαίνουν, δε μπορεί παρά να είναι ορθόδοξοι, κομμουνιστές
ή οτιδήποτε άλλο απαρχαιωμένο. Οι μεταμοντέρνοι ψεύτες με άλλα λόγια
περιφέρουν την αντιφασή τους με περηφάνεια. Είναι το στοιχείο άλλωστε
που θα πληρώσει τους μισθούς απο τους μελλοντικούς αφέντες τους.
Την ίδια την αίσθηση της αντίφασης προωθεί άλλωστε και η καθημερινή
ζωή. Ο άνθρωπος εξαναγκασμένος να καταναλώνει, να καταθέτει, να οδηγεί
αυτοκίνητα και μηχανές, να χρησιμοποιεί προιόντα που έχουν δοκιμαστεί
σε ζώα και να ντύνεται με ρούχα που έχουν καταστευαστεί απο παιδάκια
ή εξαναγκασμένους κακοπληρωμένους εργάτες, αισθάνεται όλο και περισσότερο
τη ματαιότητα της κριτικής της λειτουργίας του συστήματος. Αν δεν
καταφέρει να αναζητήσει συλλογικές λύσεις, η δικαιολογημένη ανημπόρια
του να βρει τη λύση σε εξατομικευμένο επίπεδο, οδηγεί στην παραίτηση
ή το νεοκυνισμό. Η διαφορά βέβαια των ατομικών επιλογών της καθημερινής
ζωής με αυτές των συμμετέχοντων στη βιομηχανία του θεάματος, έγκειται
τόσο στον ίδιο τον εξαναγκαστικό χαρακτήρα των πρώτων αλλά κυρίως
στην ύπαρξη της συνολικής κριτικής μέσω καθαρά συλλογικών διαδικασιών
- κάτι που απουσιάζει απο την εν λόγω βιομηχανία.
Ο νεοκυνισμός γίνεται έτσι όλο και πιο δημοφιλής ανάμεσα σε αυτούς
που αναγνωρίζουν μεν τον όλεθρο αλλά αρνούνται να κάνουν οτιδήποτε
για να τον σταματήσουν. (Και όπως παρατήρησε και ο Feral Faun τι κατάντια
για τους κυνικούς του παρελθόντος να λυμαίνονται την έννοια του κυνισμού
τόσο ανάξιοι επιγονοί τους). Παλιότερα οι καλλιτέχνες που πουλούσαν
τον εαυτό τους σε κάποιο ίδρυμα λεηλασίας, οι επιχειρηματίες που επιχειρούσαν
να οικειοποιηθούν ανατρεπτικά κινήματα ή σύμβολα και οι ίδιοι οι θεσμοί
της λεηλασίας, προσπαθούσαν να κρύψουν το ρόλο τους. Και υπήρχε και
κριτική - κοινωνική και σε κάποιες περιπτωσεις, και εσωτερική. Τώρα
πλέον είναι οι πρώτοι που θα βροντοφωνάξουν τι άθλιο ρόλο επιτελούν.
Υπονοώντας μ'αυτό τον τρόπο ότι δεν ευθύνονται οι ίδιοι και ότι ταυτόγχρονα
δεν υπάρχει άλλη διέξοδος. Το θέμα είναι να καταλάβεις τι συμβαίνει
και όχι να κάνεις κάτι γιαυτό. Αλλωστε, δεν υπάρχει τίποτε να κάνεις.
Οσοι υποστηρίζουν κάτι άλλο είναι ή δογματικοί και γραφικοί ή αφελείς.
Εχοντας ως δεδομένο ότι τα πάντα έχουν ισοπεδωθεί -και όντας αρκούντως
δειλοί και επιλεκτικά τυφλοί ώστε να βρουν ή να δημιουργήσουν κινήματα
και ρεύματα όπου ισχύει κάτι διαφορετικό- καταφεύγουν σε ένα νοηματικό
πλιάτσικο. Τα ψέμματα που ξεφουρνίζουν είναι απενεχοποιημένα και οι
αλήθειες τους συμπτωματικές.
Για να είμαστε ακριβοδίκαιοι βέβαια, έχει και ο νεοκυνισμός τα καλά
του: οδηγεί τους θιασώτες του στην κατάθλιψη και -δυστυχώς σπανίως
- στην αυτοκτονία.
Η πληροφορία ρέει όλο και πιο ανεμπόδιστα: δυστυχώς η απαραίτητη προυπόθεση
είναι η απώλεια βάρους της. Λέξεις, απόψεις και μηνύματα διατρέχουν
πλέον τη σφαίρα του ανθρώπινου με την ταχύτητα του φωτός και άρα αναγκαστικά
πρέπει να έχουν μηδενικό βάρος. Να στερούνται δηλαδή νοήματος. Η περιβόητη
αμηχανία του μεταμοντέρνου: ένα πολύπλοκο σύνολο χειρονομιών και ασκήσεων
ύφους με μια και μόνη κοινή δήλωση. Δεν έχουμε τίποτε να πούμε.
Στη μεταμοντέρνη έρημο του τέλους της ιστορίας τα σύμβολα κείτονται
νεκρά, έτσι ο καθένας μπορεί να πλιατσικολογήσει, λίγη αισθητική αποδώ,
ένα δυο σύμβολα απο εκεί για να ντύσει την απουσία νοήματος και λόγου.
Η συσκευασία άλλωστε μετρά πιο πολύ απο το προιόν. Στα σουπερμάρκετ
δεν πωλούνται παρά θεαματικοποιημένες ανάγκες. Η απώλεια γεύσης των
φρούτων και λαχανικών έχει και συμβολικό χαρακτήρα: αυτόν της κυρίαρχης
έλλειψης ουσίας.
Σε τέτοια στείρα σκατόνερα πλιατσουρίζουν οι νεοκυνικοί: ενώ κάποιοι
ασχολούνται με τη διάσωση και την επέκταση των οάσεων στην έρημο του
πραγματικού, αυτοί βροντοφωνάζουν ότι πρόκειται για οφθαλμαπάτες.
Και αλληλοσπρώχνονται για να προλάβουν να πιάσουν με το στόμα και
με θεαματικό επιτόπιο άλμα τα κομματάκια τροφής που τους ταίζουν οι
αφέντες τους.